Ζαμπούκος 50 γρ

Ζαμπούκος (Sambucus nigra) Φυτό πολυετές, μέσου ύψους ευρύτατα διαδεδομένο σε ορεινές περιοχές. Αφθονεί σε δροσερά μέρη (χαράδρες, ρυάκια κ.α.) ενώ οι χρήσεις του είναι πολλές. Aπό το Σαμπούκο φτιάχνονται από σφυρίχτρες μέχρι κρασί.  Η ρίζα και η φλούδα έχουν μαύρες χρωστικές ουσίες, οι καρποί μωβ και τα φύλλα πράσινες. Τα φύλλα του είναι ένας σχεδιασμός από οδοντωτά και λογχοειδή φυλλάρια. Τα ανθάκια που βγάζει είναι λευκά και τα χαρακτηρίζει έντονο άρωμα. Αφότου πραγματοποιηθεί η καρπόδεση σχηματίζουν κάποιες μικρές μαύρες ράγες. Ο κορμός του σαμπούκου έχει ανοιχτόχρωμο φλοιό με σχισμές όπως επίσης και λευκά στίγματα. Οι καρποί είναι μαύροι (μοιάζουν με ρόγες) και περιέχουν μεγάλη ποσότητα  βιταμίνης C και Σαμβουνιγρίνη, Μηλικό, Οξικό, Τρυφικό οξύ κ.α. Τα κλαδιά του περιέχουν άφθονη εντεριώνη. 
 Οφείλει το όνομά του στην ελληνική λέξη "σαμβύκη" ή " ιαμβύκη" αιολικός τύπος του "σάνδυξ", που σημαίνει κόκκινο επειδή από το Σαμπούκο έφτιαχναν το κόκκινο χρώμα. Η συλλογή των ανθών γίνεται την εποχή ανθοφορίας δηλαδή από τον Απρίλιο ως τον Ιούλιο, των καρπών Αύγουστο και Σεπτέμβριο, ενώ της φλούδας η κυριότερη παράμετρος είναι η ηλικία του φυτού που πρέπει να κυμαίνεται από ενός εως δύο ετών.
 
Τα άνθη και οι καρποί είναι πικρά, ξηραντικά, δροσερά και ελαφρώς γλυκά. Ο φλοιός είναι καυτός, πικρός και ξηραντικός. Τα άνθη του φυτού περιέχουν φλαβονοειδή, υδροκυανικό γλυκοσίδιο σαμπουνιγκρίνη, τανίνες και αιθέριο έλαιο. Οι καρποί περιέχουν ιμβερτοσάκχαρο, φυτικά οξέα, τανίνη, βιταμίνες Α, C  και Ρ, ανθρακοκυανικές χρωστικές ουσίες και ίχνη αιθέριου ελαίου.
Ο Ζαμπούκος από μόνος του είναι ένα ολόκληρο φαρμακείο της φύσης. Ο φλοιός του, δρα ως καθαρτικό, εμετικό, διουρητικό. Τα φύλλα του για μωλωπισμούς, διαστρέμματα, τραύματα, χιονίστρες και χρησιμεύουν σαν αλοιφή για τους όγκους. Τα άνθη του είναι ιδανικά για τα κρυολογήματα και την γρίπη. Οι καρποί του έχουν παρόμοιες ιδιότητες με τα άνθη του και επιπλέον είναι ευεργετικοί για τους ρευματισμούς.
Για τα κρυολογήματα, την γρίπη, τους πυρετούς, συνδυάζεται με το τεύκριο και την μέντα.
Ο καρπός του ζαμπούκου είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε βιταμίνες Α, Β και C, ενώ έχει χαρακτηριστεί ως το καλύτερο αντι-φλογιστικό, αντι-φλεγμονώδες και αντι-ρευματικό βότανο αλλά και ιδιαίτερα αποτελεσματικό στον πονόλαιμο, τον ξερόβηχα και τις πονεμένες αμυγδαλές. Ευεργετικά θεωρούνται όμως και τα άνθη του σε περίπτωση που υποφέρουμε από βρογχίτιδα, ρευματισμούς, εξανθηματικούς πυρετούς, άσθμα, παθήσεις των νεφρών, κυστίτιδα, δερματίτιδα και δυσπεψία. 
Τέλος, μπορείτε να τυλίξετε λουλούδια ζαμπούκου σε μουσελίνα και να τα αφήσετε κάτω από την ανοιχτή βρύση της μπανιέρας. Το αφρόλουτρο σε αυτό το νερό θεωρείται ιδανικός τρόπος για να απαλλαγούμε από ερεθισμούς του δέρματος αλλά και συσσωρευμένη κούραση.

Τα πολύτιμα συστατικά του

Είναι πλούσιος σε βιταμίνες Α, B, C, ασβέστιο, κάλιο, φώσφορο, αμινοξέα και σε πλήθος φυτοχημικών ουσιών (βετουλίνη, φλαβονοειδή, ανθοκυανίνες, γλυκοσίδια, τανίνες, κουερσετίνη, ρουτίνη και β-καροτίνη). Οι φυτοχημικές αυτές ουσίες βρίσκονται στα άνθη και στον καρπό του και έχουν αντιιική και αντιοξειδωτική δράση. Επίσης, το αιθέριο έλαιο από τα άνθη του περιέχει σημαντική ποσότητα ελεύθερων λιπαρών οξέων, που είναι ιδιαίτερα ευεργετικά για την καρδιαγγειακή υγεία. 

Πώς μας ωφελεί Ανοσοποιητικό: Χάρη στις ανθοκυανίνες που περιέχει, συμβάλλει στην ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού. Επιπλέον, εμποδίζει τη δημιουργία ελεύθερων ριζών, οι οποίες μεταξύ άλλων προκαλούν βλάβες στα κύτταρα, συμβάλλοντας έτσι στην πρόληψη χρόνιων παθήσεων. 

Αναπνευστικό: Έχει αποχρεμπτικές ιδιότητες και γι’ αυτό χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αναπνευστικών παθήσεων, όπως η βρογχίτιδα και το άσθμα. 

Καρδιά: Περιορισμένες κλινικές δοκιμές έχουν δείξει ότι ο σαμπούκος μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της «κακής» LDL χοληστερίνης και παράλληλα στην αύξηση της «καλής» HDL χοληστερίνης, που είναι ιδιαίτερα ευεργετική για την υγεία της καρδιάς. 

Δέρμα: Τα φύλλα του έχουν επουλωτικές και μαλακτικές ιδιότητες. Οι κομπρέσες με τσάι σαμπούκου ανακουφίζουν από τα ηλιακά εγκαύματα, ενώ θεωρείται ότι βοηθούν και στη θεραπεία του ιού του έρπητα. Οι αλοιφές και το λάδι σαμπούκου χρησιμοποιούνται εξωτερικά σε περιπτώσεις εκχυμώσεων, οιδημάτων, δερματικών ερεθισμών και πληγών. 

Μάτια: Το ανθόνερό του είναι κατάλληλο για πλύσεις σε περιπτώσεις επιπεφυκίτιδας. 

Κρυολογήματα: Χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του κρυολογήματος. Ανακουφίζει από τη ρινική συμφόρηση, ρίχνει τον πυρετό και καταπραΰνει τους πονοκεφάλους, τον πονόλαιμο και τον βήχα. 

Αποτοξίνωση: Τα φυτοχημικά συστατικά του έχουν καθαρτικές και διουρητικές ιδιότητες, που βοηθούν στην αποβολή τοξινών από το σώμα.

Οι χρήσεις του Τσάι: Ρίχνουμε 1 κουταλιά αποξηραμένα άνθη και φύλλα σε 1 φλιτζάνι βραστό νερό, τα αφήνουμε για 10΄ και σουρώνουμε. Πίνουμε 2-3 φορές καθημερινά, για 1 εβδομάδα, για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της γρίπης ή για προληπτικούς λόγους. 

Tip: Συνδυάζεται με αφεψήματα δυόσμου, μέντας, φασκόμηλου, αχιλλείας ή υσσώπου. 

Αλοιφή: Παρασκευάζουμε αλοιφή με φύλλα σαμπούκου και βαζελίνη: Ζεσταίνουμε 3 μέρη από φύλλα με 6 μέρη λιωμένης βαζελίνης μέχρι να γίνουν τα φύλλα τραγανά. Μετά στραγγίζουμε το μείγμα και τηγανίζουμε τα φύλλα με λάδι και μελισσοκέρι. Η αλοιφή είναι ιδανική για τις αιμορροΐδες και για τα οιδήματα, ενώ έχει και επουλωτική δράση. 

Λάδι: Σε ένα σκουρόχρωμο μπουκάλι ρίχνουμε 8 μέρη ελαίου βάσης (π.χ. αμυγδαλέλαιο), προσθέτουμε 2 μέρη αποξηραμένων ανθέων, κλείνουμε και ανακινούμε καλά. Αφήνουμε το μείγμα για 10-15 ημέρες. Στη συνέχεια το σουρώνουμε. Με το λάδι μπορούμε να κάνουμε εντριβές στους πονεμένους μυς ή επαλείψεις τοπικά σε εγκαύματα και εξανθήματα. 

Σημείωση: Η ως άνω παρουσίαση του φυτού, σε καμμία περίπτωση δεν αποτελεί συνταγή. Η συμβουλή ειδικού κρίνεται απαραίτητη πριν από την χρήση του φυτού.